मर्चवार एक्सप्रेस

एकदिन विहानै मर्चवारमा

आईपुग्यो एउटा ठूलो बस

एउटा ठूलो सरकारी दस्ता बोकेर

टोलीका टोली खटाइए सबै ठाउँमा

मर्चवारका भित्र भित्रका गाउँगाउँमा

कोही रिपोर्ट बनाउने भन्दै

कोही तिनका सहयोगी बन्दै

टोली छिर्‍यो मझगावँको

गाविस कार्यालयभित्र

र हान्न थाल्यो गोली

सयौं प्रश्नहरुको

भर्खरै भैरहवा माल अड्डाबाट

सरुवा भई आएका

गाविस सचिवलाई ताकेर।

बाहिर प्लाष्टिकको कुर्चिभरि खचाखच

परिषदको बैठकमा भाग लिन बसेका

एक हुल तन्ना ओढेका मान्छेहरु

भित्र रिपोर्ट बनाउने भन्दै

प्रश्नावली बोकेर पसेका

अर्को हुल मान्छेहरु

बाँस झैं नुहेकी एउटी बूढी आमा

आफैंलाई प्रश्न गर्छिन

“मेरो बृद्धभत्ता कहिले आउँछ?”

केही बेरको गन्थनपछि

थरिथरिको मन्थनपछि

बाटोमा पर्याप्त भेटिने

फोहोरको थुप्रोलाई छल्दै

टोली अगाडी बढ्यो

मझगावँको भित्री गाउँमा

रिपोर्ट लेख्ने नाउँमा

अचानक भेटियो एउटा मदरसा

जहाँ पढ्दै थिए

निर्दोष केटाकेटीहरु

ये हमारे देश है।

ये नेपाल है।।

ये मर्चवारी है।।।

रिपोर्ट लेख्ने टोलीले लेख्यो

खै कस्तो रिपोर्ट

सलिम अन्सारीलाई थाहै भएन

अशिक्षाले अन्धकार बस्तीमा

रिपोर्ट लेख्ने टोलीले देख्यो

खै कस्तो दूर्दशा?

भर्खरै अरबबाट छुट्टीमा फर्केको

लाहुरे फैजानलाई

त्यो जान्ने चाहै भएन।

एकदिन विहानै

बिजुली चम्केको गतिमा

राजधानीबाट एउटा बस आयो

र विजुली चम्केकै गतिमा

पुनः राजधानी फर्कियो

परिषदको बैठकमा भाग लिन आएका

मझगावँलीहरुलाई रमिते पारेर

गरिबीले ढाडै फुस्किएका

गाउँलेहरुको तस्वीर लिएर

मदरसाको कक्षा कोठामा चिच्याइरहेका

केटाकेटीहरुलाई चकलेट बाँडेर।

पछ्यौरी

पुसमाघको जाडो थियो

म बैशाखको पात झैं

काँपिरहेको थिएँ

तिमीले पछ्यौरी ओढेकी थियौ

म त्यही पछ्यौरीको आशमा

तिमीले फेरेको न्यानो सासमा

सकीनसकी

आँफूलाई थामिरहेको थिएँ।

तिमी नजिकै आयौ

अलिकति मुस्कुरायौ

काँडा उम्रेका

मेरा हातगोडा हेर्यौ

अनि सर्लक्क झिकेर

आफ्नो पछ्यौरी

मलाई ओढायौ।

अनि मैले देखें

मेरा हिउँ जस्ता

अनुभुतिहरु

तिमीतिर सर्न थाले

चीसो बढ्दै गयो

काँडाहरु उम्रदैं गए

पहाडहरुमा फेरि

हिउँ पर्न थाले।

म चाहान्छु

आऊ तिमी पनि

यो पछ्यौरीभित्र

मसँग बस

तर के यो कुरा

समाजलाई पच्न सक्छ?

सक्छ भने आज

हामी दुवैको

जीवन बच्न सक्छ

तर सक्दैन भने

हामी दुईमध्ये

कुनै एकको अन्त्य होला

सम्झेर यो कहानी

एकदिन तिमीले

ओढिराखेको त्यो

पछ्यौरी पनि रोला।

जीवनपथ

के खोजिरहेछौ तिमी

एक्लैएक्लै यो बन्द कोठामा

जाऊ बाहिर पर्खिरहेछन् तिमीलाई

हजारौं अवसरहरु

गएर रोज तिमी कुनै एउटा

र सजाऊ आफ्नो शीरमाथि

सफलताको एक थुँगा लालीगुराँस।

हराएको के नै थियो र तिम्रो

पाएको पनि कहिले थियौ र तिमीले

त्यसैले अन्धाधुन्ध नखोज

भयो, पुग्यो, अब नसोच

उठ, पाईला अगाडी बढाऊ

ऊ हेर ढोकामै आईसक्यो

नयाँ जीवनको सन्देश

तिमी झ्यालबाट परपर हेर्छौ

मान्छेहरुको भीडमा

र पराई पाउँछौ आफूलाई समेत।

रात परेपछि आँखा देखिएन त

अध्याँरोलाई के को दोष?

भैगो बासी नबाँच तिमी

हिजोका सपनाहरुसँग

काँचो नहाँस तिमी

भोलिका भरोसाहरुसँग

तिम्रा पाईलाहरुको प्रतीक्षामा

बाटो लमतन्न सुतिरहेछ

निस्क तिमी संघारमा

सम्भावनाहरुको एउटा

नयाँ लाल्टिन बालेर।

उपासनाको डायरी

उपासना विहानै उठेर चिया पकाउँछे

चिया पकाउँदा पकाउँदै

ऊ आफ्ना दिनभरिका

असङ्ख्य योजनाहरु पकाउँछे

रित्ता गिलासहरुमा केत्लीको

तातो चिया भर्दै

ऊ आफ्ना जवानीभरिका

मीठा सपनाहरु पकाउँछे

निर्दोष रहरहरु पकाउँछे

बैनी एक कप चिया भन्दै

साइनो लगाउनेहरुको इशारामा

ऊ आफूलाई दिनभर थकाउँछे।

रुपमा नराम्री ऊ कहाँ हो र

ऊ हिस्सी परेकी छे

जो आउँछन उसको पसलमा

ऊ तिनलाई मन परेकी छे

उसको हिंडाइमा शालिनता छ

उसको बोलाईमा मोहनी छ

ऊ बोलेरै कसैमा

प्यास जगाउन सक्छे

चीसो पानीको प्यास ऊ

तातो चियाले पनि भगाउन सक्छे

सबको आँखामा ऊ छे

तर उसको आँखामा

बलिरहेको चूलो

उम्लिरहेको पानी र दूध

उसको बोली जस्तै

गुलियो चिनीको कण

उसको मादकता जस्तै

चियाको बास्नादार धूलो

अहँ, यी बाहेक

केही फुल्न सकेन

सयौं आए, सयौं गए

चञ्चल ऋतुहरु

तर उसको मायालु याम

कहिल्यै आएन।

सबैकी प्यारी उपासना

सबैकी राम्री उपासना

एकदिन कसैकी पत्नी होली

मायाले पकाएर एक कप मीठो चिया

ऊ आफैं ख्वाउली आफ्नो पतिलाई

विर्सेली सायद त्यतिखेर ऊ

पहिलेको दुःखलाई

दुःखको झुप्रोमा धाउने जतिलाई

न ऊ पढेकी छे

न अहंकारले चढेकी छे

प्रकृतिको नियम मात्र न हो

ऊ विस्तारै बढेकी छे

अब त ऊभित्र पनि

रहरहरु पलाईसके होलान्

चियाको कपमा जिन्दगीको छायाँ नदेखेपछि

उसलाई पनि चाहना होला

ठूलो ऐना हेरेर मुस्काउने

उसलाई पनि रहर होला

कालो कपाल चुल्ठो बनाई

फरर पारी फुस्काउने

कुनै दिन पूरा होला

उसको मीठो सपना

तर अहिले नै भने

ऊ चिया पकाउनैमा व्यस्त छे

ग्राहक फकाउनैमा व्यस्त छे

मीठो बोलेर

माया छरेर

हावामा एउटा धून सुसेलिरहिछे

“दाइ, कति कप चिया?”

बिजया दशमी

सँधै मनाईरहेको पर्व

फेरि मनाउनुमा के गर्व?

पोहोर पनि, परार पनि

टपरीभरि जमरा छरेकै हो

निधारभरि अक्षता भरेकै हो

तर त्यो जमरामा फुल्न सकेन

मेरो परिवर्तनको रहर

रातो अक्षतामा मेरो विकट गाउँ

कहिल्यै बन्न सकेन सहर।

विना कुनै खुशी

खसि काटेर खान्छन मान्छेहरु

कोही मामाघर जान्छन

कोही ससुराली जान्छन

खोपडी जति पुरानो भए पनि

एक जोर नयाँ कपडा किनेर लगाउँछन

देश जति भत्के पनि

भित्तामा टाँसेको नक्सामा

जति नै प्वाल परे पनि

आफ्नो घर रंगाउँछन

आँगन सजाउँछन।

पानीमिलको घट्ट घुमे झैं

वर्षभरि रुन्छन

र एकदिन विना खुशी

विना कुनै सफलता

एउटा अर्थहीन रमाइलो रमाउँछन।

त्यसैले अब

आयूर्दोण सुते होईन

आऊ सबै ऊठ भनेर

आशीर्वाद दिऊन बाहरुले आमाहरुले

झण्डा नयाँ बोकून

फेरिएका पुराना भोटाहरुले जामाहरुले

र आवोस त्यो दिन छिट्टै जब हामी

एउटा साँचो खुशी मनाउनेछौं

रामायणको दन्त्य कथा होइन

हामी हाम्रै युगको

नयाँ रावणलाई मार्नेछौं

र ईतिहासको नयाँ पानामा

हामी हाम्रै विजयको

नयाँ कथा लेखाउनेछौं।

कीर्तिपूर

साँघुरो सडकका

दुवै भित्तामा टाँसिएका

केही पुराना

केही नयाँ

घरहरु छन्

घरभित्र बस्ने

सयौं विद्यार्थीहरु

र बाँकि दुईचार जना

सरहरु छन्।

तल बल्खु

कालीमाटी हुँदै

रत्नपार्क पुग्ने

ठूला साना र मझौला

हरिया नीला र सेता

रेलका डिब्बा झै

बसहरु छन

माथि दर्जनौं

खुद्रे किरानाहरु

आलु र चियाका दोकानहरु

अनि बाँकि दुई चारवटा

ज्यासः र वसः

पसःहरु छन्।

दिउँसो थोरै गर्मी छ

साँझ विहान ठण्डी छ

दोवाटोमा खचाखच

भरिने एउटा मण्डी छ

नजिकै अर्को भट्टी छ

भट्टीभित्र तुम्बा छ

भट्टीबाहिर गुम्बा छ

गुम्बाको वरिपरि

सस्ता जोडीहरु छन

तरकारी बेच्नेसँग

वैलाएका सागहरु छन

सुकेका बोडीहरु छन।

ट्याङ्लाफाँटको बाटो

कहिले धुलै धुलो छ

कहिले हिलै हिलो छ

नजिकै विश्वविद्यालय छ

त्यसको टाउकामा

चारवटा घडीहरु त छन

तर समय चाँहि ढिलो छ

किनकी यहाँ कहिल्यै

निको नहुने राजनीति

नामको पिलो छ।

कोही दौडिरहेछन

कोही पढिरहेछन

कोही ओर्लिरहेछन

कोही चढिरहेछन

सफलताको एउटा कल्पबृक्ष

तर विर्सेर सारा

मानवीय रहरहरु

भुलेर सारा

मनका कहरहरु

डुलिरहेछ एउटा डुलुवा

आधुनिकता र स्वार्थलाई

चुनौति दिंदै

धमिराले खाएको रुखजस्तो

उस्को जिन्दगी

तर हाय गईरहेछ

दिनदिनै

सकिदैं सकिदैं।

रत्नपार्क

एउटा भव्य मन्दिर वरिपरि

हजारौं भक्तजनले घेरे झैं

एउटा सुन्दर बगैंचालाई

लाखौं आँखाले हेरे झैं

बन्द मुटुको पर्खालभित्र

खुलिरहेछ रत्नपार्क

माया मालीको असाध्यै पाएर

माया पिउँदा पिउँदा अघाएर

कस्सिएर खुम्चिएर

बाँधिएर गुम्सिएर

चारैतिर बलिया प्रेमरुपी

सिमेन्टका लठ्ठाले बेरे झैं

व्युँझिरहेछ रत्नपार्क

दिउँसोको घटनाले झस्किएर

आँफू आँफैंसँग मस्किएर

मध्यरातमा जुरुक्क उठेर

कुनै कविले कविता केरे झैं।

ताप्लेजुङ्गदेखि दार्चुलासम्म

मुस्ताङदेखि मर्चवारसम्म

बाहून क्षेत्री बैश्य शुद्र

गूणी दानी लोभी छुद्र

को बस्दैन रत्नपार्कमा?

जब खुल्छ एक बजे

निशुल्क प्रवेशद्वार

को पस्तैन रत्नपार्कमा

व्यापारीदेखि कर्मचारीसम्म

दलालदेखि ब्रम्हचारीसम्म

महिनौंदेखिको दौडधुप

मान्छेहरुको व्यस्त स्वरुप

विर्सेर एकैछिन घडीलाई

को फस्तैन रत्नपार्कमा?

कहिं काँक्रा बेच्ने हातहरु

कतै दिउँसै पर्ने रातहरु

कहिं कक्रिंटको जंगलभित्र

प्रकृति खोज्दै हिंड्नेहरु

कहिं भेजिटेबल किन्न

नन-भेज प्रेम गर्नेहरु

कहिं बेरोजगारको पीडाले

दिनभर विज्ञापनमा चर्नेहरु

कहिं झुठा समाचारका

सस्ता पत्रिका छर्नेहरु

कहिं स्वघोषित राष्ट्रपति

बनेका मुकुन्देहरु

हाँसो ठट्टामा उडेका

माओ, बीपी र नेहरु

के छैन रत्नपार्कमा

को छैन रत्नपार्कमा

तर आश्चर्य लाग्छ मलाई

सबैथोक भएर पनि

रत्नपार्क खोई, रत्नपार्क?

रत्नपार्क किन छैन रत्नपार्कमा?