चैतको मूल नहर

चैतको खडेरीमा

मूल नहरको पानी सुक्यो
हिंड्न थाले कमिलाहरु
खेतका गह्राहरु सबै
हेर्दाहेर्दै प्लटिङ भइसके
जहाँ झुल्थे हिजो
चैते धानका बाला,
सारस र बकुल्लाहरु डुल्थे
घोलमा माछा खोज्दै
अन्नको भण्डार थियो 
हिजो जुन थलो, आज
आफैं खरिद गर्छ धान
सीमा पारीबाट।

अपितु
गाउँलेहरु खुशी छन
आफूलाई रातारात नगरबासी
बनाउन पाएकोमा
घर अगाडीको सडक 
आज कालोपत्रे भएको छ
कौडीमा नबिक्ने धुर्को
अहिले करोडको भएको छ
एक टुक्रा फाल्दा
आँगनमै आउँछ 
ब्राण्डेड ईभी गाडी, 
हाम्रा युवाहरु गर्व गर्छन 
आफूलाई सहरिया
भनाउन पाएकोमा।
प्रत्येक घरको अगाडी
अमेरिका जापान
अष्ट्रेलिया क्यानडा
जानेहरुको लागि
विज्ञापन झुन्ड्याइएको छ।

अध्ययनको बहानामा
काम गर्न वा बसाइँ जानेहरुलाई
सजिलो भएको छ, अचेल।
पढेर फर्की आउने र स्वदेशमै
उद्यम गर्नेहरुको लागि छैन
कुनै मास्टर प्लान यहाँ।
कतार मलेशिया वा
विदेशी सेनामा भर्ति हुन
जानेहरुलाई शूभ यात्रा
एअरपोर्टसम्म जाने बाटो 
घरैदेखि पिच भएको छ

ठाउँठाउँमा राखिएका छन

फेरि भेटौंलाका बोर्डहरु।

खुलेका छन् थरी थरी पसल
कमी के को छ र यहाँ
केवल हरेक चिजमा अरुको 

भर पर्नुपरेको छ

गरीखाने होइन यहाँ
देखाउने र देखाइदिने 

काम गर्नुपरेको छ।

म चाहन्छु

चैतको यो खडेरीमा
मूल नहरमा फेरि पनि 
टनाटन पानी भरिवोस्

फेरि पनि चैते धानले

भकारी भरिवोस
आफ्नै माटोमा उब्जेको 
अन्नले खान पुगोस
रहरले बाहेक कोही
विदेश जानु नपरोस्।

प्रियतमालाई अनुरोध

  

प्रियतमा!

तिम्रो निष्कपट ह्रदयको 

दैलोभित्र म देखिरहेछु

ममताको एक मझेरी

जहाँसम्म टेक्न मलाई

बन्देज छ कि कुन्नि?

भैगो, म बाहिरै बस्छु

तर तिमी बेलाबेलामा

मनको सञ्झ्यालबाट 

मलाई चिहाउँदै गर्नू है।

तिम्रो बोलीको माधुर्यता

तिम्रो शब्दको छनौट

ओज तिम्रो मौनताको

अर्थ तिम्रो इशाराको

म बुझे बुझे झैं गर्छु सधैं

प्रिय आऊ न एकबाजी

काखैमा आएर भनिदेऊ

तिमीले पनि कहिलेकहिं

देख्छेउ कि उस्तै सपनी।

म हरपल हरपल

तिम्रो प्रतीक्षा गरिरहेछु

हरेक साँझ जूनको

उज्यालोसँगै तिमी आऊ

हरेक बिहान झिस्मिसेमा

तिमी मसँगै उदाऊ

अप्रत्यासित प्रत्यासित

सबै क्षणहरुमा होऊन्

तिमीसँगको अनुपम भेट।

प्रियतमा!

थाहा छैन यो जिन्दगी

कुन खोला कुन नदी

कुन सागरमा मिसिने हो?

बोकेर बाध्यताको झोला

यो अनकन्टार यात्रा

कति कोश हिंड्नुपर्ने हो?

बग्दा बग्दै किनारामा

तिमी भेटियौ भने पनि

म रुक्न नसक्ने रहेछु

हिंड्दा हिंड्दै तिमी बाटोमा

देखियौ भने पनि म

बोल्न नसक्ने रहेछु कि

प्रियतमा! आऊ न तिमी 

आफैं बोलिदेऊ आज फेरि

उही सुमधूर स्वरमा 

“कस्तो छ हजूरलाई?

 

जीवन यात्रा

कोही छैन मेरो

हिंड्दै जाँदा बाटोमा

कहाँ पुगिने हो

आफैंले अनुमान गर्छु

अलिकति डर लाग्छ

कतै म घुम्दैफिर्दै

गोलचक्करमा हराउने पो हुँ कि!

 

यात्रीहरु अनन्त छन

यात्रा आआफ्नो छ

कर्तब्य आआफ्नो

गन्तब्य आआफ्नो

मेरो गन्तब्य कुन हो?

कि यो अनन्त यात्रा नै

यो जिन्दगीको साध्य हो!

 

खुशी के हो?

खोज्दै जाँदा मैले

इन्द्रेनीका रंगहरुमा

फरक फरक अनुभुति देखें

खुशी समुन्द्रको लहरमा

खुशी हिमालको टाकुरामा

खुशी जंगलमा

खुशी महलमा

सबैतिर खुशी नै खुशी नै देखें

तर बटुवाजस्तै, म जस्तै।

 

दु:खको भारी बोकेर

मैले दु:खलाई टार्दै हिंडे

दु:खले मलाई मार्दै हिंड्यो

अन्तिममा थाहा पाएँ

जेलाई मैले दु:ख ठानेको थिएँ

आखिर त्यही जीवन रहेछ

सुख र दु:ख भनेको त 

घाम र छायाँ जस्तै रहेछ।

 

कोही छैन मेरो

यो धर्तीमा जहाँ छन्

सारा चराचर जगत

स्वामित्वको कुरा होइन

दायित्वको कुरा रहेछ

बाँच्नुको अर्थमा यहाँ

म हुनु रहेछ

मर्नुको अर्थ शायद

नहुनु रहेछ।