Thursday, 14 April 2022

एक श्रमिकको आत्मकथा


बोकेर भारी पिठ्युमा

हिंडिरहेछु निरन्तर

जिन्दगीको उकालो

गन्तब्य कहाँसम्म हो?

खोई, थाहा छैन।


कस्को भारी हो यो?

के छ सामान यो बोराभित्र?

कति मूल्य हो यस्को?

नाफा घाटा के हो?

क्रय विक्रयमा

मलाई केही थाहा छैन।



प्रतिबन्धित वस्तु केही भए

यस बोराभित्र

पुलिसले मलाई नै पक्रनेछ

बेचेर यो महंगोमा

नाफा हुने भए

साहूलाई नै हुनेछ

मैले त खालि उठाउनुछ

यसको तौल

र भूगोलको एउटा कुनाबाट

अर्को कुनासम्म लैजानुछ।


बोरा बोक्दा

मेरा खुट्टाहरु गलेबापत

नाम्लोले मेरो

शीरमा डसेबापत

मेरो पिठ्युले सकीनसकी

बोराको भार थामेबापत

मैले पाउनुछ भरे

केही सय रुपैंया

जसले मैले किन्नुछ

मेरा छोराछोरीको लागि

एक दर्जन कापी

श्रीमतीको लागि

एक ज़ोर चप्पल

र बा आमाको लागि

केही पत्ता औषधी।


हो, म श्रमिक हुँ

मैले बिरामी भएँ

भन्न पाउँदिन

म आज आराम गर्छु

भन्न पाउँदिन

अरु त अरु मैले

मैले विश्व श्रमिक दिवसमा पनि

दिनभरि भारी नबोकी 

बेलुकी हातमुख जोर्न पाउँदिन।

__ __ __ __ __


(तपाई जस्तो 

भाग्यमानी होइन हजुर

जो कविता पढेर 

विश्व श्रमिक दिवस 

मनाउन पाउनुहुन्छ।)



भजन

पशुपति परिसरमा

साँझ आरती गरेको बेला

भक्तजनले गाएको गीत

खै, के भजन भन्नु!



बौद्ध गुम्बामा

भिक्षुहरुले ध्यान गर्दा

बजेको शान्ति ध्वनि

ओम् मणि पद्मे हुँ

त्यो पनि भजन हो?


जामे मस्जिदमा

अल्लाहको नाम पुकार्दै

भक्तहरुले कुरान पढ्दा

त्यसमा पनि भजन छ र?


गाउँको चर्चमा 

प्रत्येक आइतबार

ईशुको प्रार्थाना चल्दा

त्यहाँ पनि भजन गाइन्छ र!


भजन त हामी सुन्छौं

विहान बेलुका

सरकारी सञ्चार माध्यममा

सिन्को नभाँच्ने नेताहरुले

यसो भन्नुभयो।

उसो भन्नुभयो।


असली भजन!

Monday, 27 September 2021

आदेश


भूकम्प आउनु अघिसम्म
भूकम्प आउँदा खाटमुनि लुक्नू 
भनेर सिकाइयो
खाटमुनि लुकेकाहरु 
जब अकालमै मरे
सरकारले भन्यो,
भूकम्प आउन सक्छ
घरबाहिर बस्नू
खालि चउरमा
त्रिपालमुनि।


फेरि कोरोना आयो
चिउँडोमा मास्क लगाएर
सरकार भन्दैछ,
घरभित्रै बस्नू
बाहिर ननिस्कनू
निस्क्यौ भने खोरमा हाल्छु
भोकले मरे बरु 
पछि किरिया खर्च दिउँला
तर कोरोनाले नमर्नू।

धन्न, भूकम्प र कोरोना 
सँगसँगै आएनन्
आएको भए 
सायद सरकारले भन्थ्यो होला
सतर्क पोजिसनमा
दैलोठेलोमै बस्नू
कोरोनाले झस्काए घरभित्र पस्नू
भूकम्पले तर्साए बाहिर टाप कस्नू।

कठै, भोकले मुर्च्छित जनता
कसको आदेश पालना गरून्
सरकारको कि पेटको?

Friday, 2 October 2020

जीवन उत्सव

छोडेर जानुछ कुनै दिन

यो सुन्दर धर्ती

टाढा कतै क्षितिजमा

विलाएर जानेछ सायद

यो प्राण पखेरु

आफ्ना, आफन्त, साथीभाइ

सबैलाई चटक्क छोडेर

जानुछ एक्लै सायद

एक अनन्त यात्रामा।


रहनेछैन कुनै

धन सम्पत्ति

ऐस आराम

मोज मज्जाको जिन्दगी,

भेटिनेछ सायद

एक अन्धकार

एक निराकार

एक महाशून्यता।


सम्झना छोडेर

यो माया ममताको

याद लिएर असीम

पुग्नुछ सायद कतै

गन्तब्यबिनाको

एक महाप्रस्थानमा

सम्झेलान् कोहीले

कुनै दिन लगाएको भए

एउटा गुन जानी नजानी

बिस्तारै बिस्तारै

बिर्सेलान् फेरि उनैले।


समयको चक्रसँगै

फेरिएलान ऋतुहरु

घुमिरहला यो पृथ्वी

अध्याँरो यो धर्तीमा

उज्यालो छरिरहलान

चन्द्र सूर्यले

प्राणवायु दिइरहलान्

यी बुट्यानहरुले

हामी नभए पनि

चलिरहला यो दुनियाँ।


हामीले छोडेर गएको 

यो सुन्दर संसार

सायद स्मृतिको 

पर्खाल बाहिरै रहला

नपाउँला हामीले 

यी फुलहरुको

बास्ना थाहा पाउन

त्यसैले साथी आऊ

यो जीवन रहँदै

उत्सव मनाऔं

हामीले मनाउन बाँकी रहेको

हाम्रो मृत्युको एउटा उत्सव पनि

हामी यो जीवन छँदै मनाऔं।



Sunday, 13 September 2020

सुदूर अतीतको सम्झना

माथी हिमालबाट
हिमशीला पग्लेर
बग्दै आउने हिमनदी,
र अलि तल
पहाडको फेदितिर
कुनै मूल फुटेर
रसाउने खोला,
जब प्रकृतिको
काखमा रम्दैरम्दै
तल तल बग्छन्,
होला कुनै समय
कुनै स्थान
कुनै परिवेश
मीठो मिलनको पनि,
तर जब भंगालो 
फाटेर नियतिको
हिंडनुपर्छ गन्तब्य
दुबैले आआफ्नो,
सायद सम्झना मात्रै 
रहन्छ धमिलो 
मनको कुनामा कतै
सुदूर अतीतको।

Saturday, 5 September 2020

बाटोवारि, बाटोपारी


बाटोवारिको

रेष्टुराँमा खाजा खाँदा

दुई शय रुपैंयाको मःमः लाई

दुई शय पचास तिर्छौं हामी,

 

कर, सेवा शुल्क

अनि वेटरलाई टिप्स समेत दिन्छौं।

 

बाटोपारीको 

मकै पोल्ने आमासँग

पच्चीसको मकैलाई

पन्ध्रमा माग्छौं हामी,

 

बार्गेनिङ यति गर्छौं कि

थकित भएर अन्त्यमा बीसमा किन्छौं।

 

यस्तो घटिया चरित्र छ हाम्रो।


तपाई कुन पार्टीको?

हिंड्दाहिंड्दै बाटोमा पछाडीबाट च्याप्प समातेर सोध्छ कोही मलाई- तपाई कुन पार्टिको? कुन दलको? कुन गुटको? कुन खेमाको? कुन कित्ता...